Ο τομέας της κοινωνικής εργασίας είναι ένα δυναμικό και επιδραστικό επάγγελμα αφιερωμένο στην ενίσχυση της ευημερίας των ατόμων, των οικογενειών και των κοινοτήτων. Οι κοινωνικοί λειτουργοί διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην αντιμετώπιση κοινωνικών ζητημάτων, στην προάσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης και στην ενδυνάμωση όσων έχουν ανάγκη.
Σύμφωνα με τον διεθνή ορισμό της Κοινωνικής Εργασίας (όπως αποφασίστηκε από την Γενική Συνέλευση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κοινωνικών Λειτουργών το 2014): «Το επάγγελμα της κοινωνικής εργασίας προωθεί την κοινωνική αλλαγή και ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή, και την ενδυνάμωση και απελευθέρωση των ανθρώπων. Οι αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συλλογικής ευθύνης και του σεβασμού της διαφορετικότητας είναι κεντρικής σημασίας για την κοινωνική εργασία, η οποία θεμελιώνεται από θεωρίες της κοινωνικής εργασίας, των κοινωνικών επιστημών και τη γηγενή γνώση. Η κοινωνική εργασία κινητοποιεί ανθρώπους και κοινωνικές δομές, ώστε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ζωής και να ενισχύσουν την κοινωνική ευημερία τους».
Τα έντονα κοινωνικά προβλήματα που η χώρα αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια όπως αυτά της οικονομικής κρίσης και της φτώχειας που αυτή ανέδειξε, της υγειονομικής κρίσης λόγω της πανδημίας του covid-19, της κοινωνικής αποστασιοποίησης, της προσφυγικής κρίσης, των φυσικών καταστροφών, αλλά και τα κοινωνικά προβλήματα που συνεχώς επιδεινώνονται (όπως αυτό της έμφυλης βίας και της παιδικής κακοποίησης), ζητήματα που προκύπτουν από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού και πολλά άλλα, καθιστούν τον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας και φροντίδας ένα καίριο τομέα επένδυσης για την κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.
Ο
ι κοινωνικοί λειτουργοί εργάζονται σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, σε Mη-Kυβερνητικές Οργανώσεις (Μ.Κ.Ο) είτε ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Μπορούν να εργαστούν με διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, σε διαφορετικούς τομείς, σε προγράμματα που στοχεύουν στην πρόληψη η στην αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης.
Ενδεικτικά, εργάζονται:
- Τομέας Κοινωνικής Φροντίδας (Διευθύνσεις Κοινωνικής Πρόνοιας, Προγράμματα Παιδικής Προστασίας, Προγράμματα για Ηλικιωμένα Άτομα και Άτομα με Αναπηρία, Προγράμματα καταπολέμησης της Φτώχειας κα)
- Τομέας της Υγείας (Νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας ή/και Ψυχικής Υγείας)
- Τομείς εκπαίδευσης (Μονάδες Ειδικής Αγωγής ή Σχολεία)
- Τομέας Παραβατικότητας (Κοινωνικές Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων ή Φυλακών)
- Τοπική Αυτοδιοίκηση (Κοινωνικές Υπηρεσίες)
- Υπηρεσίες που εργάζονται κατά της βίας της κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών εφήβων και ενηλίκων
- Τομέας Κοινωνικής Ασφάλισης και Επαγγελματικού Προσανατολισμού
- Μονάδες Απεξάρτησης
- Συμβουλευτικά Κέντρα
- Υπηρεσίες για Μετανάστες – Πρόσφυγες
- MKO
Σπουδές
Στη χώρα μας υπάρχουν 4 τμήματα Κοινωνικής Εργασίας: στην Αθήνα, στο Ηράκλειο, στην Κομοτηνή και στην Πάτρα. Από την κατεύθυνση Ανθρωπιστικών Σπουδών ο υποψήφιος μπορεί να πρόσβαση και στα 4 ενώ οι υποψήφιοι των υπολοίπων κατευθύνσεων μόνο στο τμήμα της Πάτρας. Τα 3 πρώτα έχουν αντιστοιχία μετεγγραφής μεταξύ τους ενώ από την Πάτρα δεν υπάρχει η δυνατότητα μετεγγραφής.
Καθήκοντα ενός κοινωνικού λειτουργού:
Αξιολόγηση και παρέμβαση:
Οι κοινωνικοί λειτουργοί διενεργούν ολοκληρωμένες αξιολογήσεις των αναγκών των ατόμων και αναπτύσσουν σχέδια παρέμβασης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει συνεργασία με άλλους επαγγελματίες, όπως ψυχολόγους ή ιατρούς.
Συμβουλευτική και υποστήριξη:
Η παροχή συναισθηματικής υποστήριξης και συμβουλευτικής αποτελεί θεμελιώδη πτυχή της κοινωνικής εργασίας. Οι κοινωνικοί λειτουργοί δημιουργούν έναν ασφαλή χώρο για να εκφράσουν οι πελάτες τις ανησυχίες τους, προσφέροντας καθοδήγηση και διευκολύνοντας τους μηχανισμούς αντιμετώπισης.
Συνηγορία:
Οι κοινωνικοί λειτουργοί υπερασπίζονται τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των πελατών τους, είτε σε σχολεία, είτε σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης, είτε στο νομικό σύστημα. Εργάζονται ακούραστα για να διασφαλίσουν ότι τα άτομα λαμβάνουν τις υπηρεσίες και τους πόρους που χρειάζονται.
Δεξιότητες που απαιτούνται για την κοινωνική εργασία:
Ενσυναίσθηση και συμπόνια:
Οι κοινωνικοί λειτουργοί πρέπει να συμπάσχουν με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πελάτες τους, επιδεικνύοντας γνήσιο ενδιαφέρον για την ευημερία τους.
Επικοινωνία:
Οι αποτελεσματικές επικοινωνιακές δεξιότητες είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση σχέσεων με τους πελάτες, τη συνεργασία με τους συναδέλφους και την υπεράσπιση των αναγκών των πελατών.
Επίλυση προβλημάτων:
Οι κοινωνικοί λειτουργοί πρέπει να αξιολογούν πολύπλοκες καταστάσεις και να αναπτύσσουν δημιουργικές, αποτελεσματικές λύσεις για την αντιμετώπιση των μοναδικών αναγκών των πελατών τους.
Προκλήσεις του επαγγέλματος της κοινωνικής εργασίας:
Ενώ το επάγγελμα του κοινωνικού λειτουργού είναι εξαιρετικά ικανοποιητικό, συνοδεύεται από τις δικές του προκλήσεις:
Συναισθηματικό φόρτο:
Η αντιμετώπιση των τραυμάτων των πελατών και των δύσκολων συνθηκών ζωής μπορεί να επιβαρύνει συναισθηματικά τους κοινωνικούς λειτουργούς. Η αυτοφροντίδα είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη της επαγγελματικής εξουθένωσης.
Περιορισμένοι πόροι:
Οι κοινωνικοί λειτουργοί εργάζονται συχνά σε περιβάλλοντα με περιορισμένους πόρους, γεγονός που καθιστά δύσκολη την παροχή ολοκληρωμένης υποστήριξης σε όλους τους πελάτες.
Αγώνες συνηγορίας:
Η υπεράσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης και των αλλαγών πολιτικής μπορεί να είναι μια αργή και απογοητευτική διαδικασία, που απαιτεί επιμονή απέναντι στις συστημικές προκλήσεις.
Το επάγγελμα του κοινωνικού λειτουργού αποτελεί φάρο ελπίδας, αντιμετωπίζοντας κοινωνικά ζητήματα και προωθώντας θετικές αλλαγές σε ατομικό και κοινοτικό επίπεδο. Οι κοινωνικοί λειτουργοί, οπλισμένοι με ποικίλες δεξιότητες και ακλόνητη αφοσίωση, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της συνολικής ευημερίας της κοινωνίας. Ενώ οι προκλήσεις είναι αναμφισβήτητες, ο αντίκτυπος και η ικανοποίηση που απορρέει από τη βοήθεια προς τους άλλους καθιστούν την κοινωνική εργασία ένα ευγενές και απαραίτητο επάγγελμα.
Πάνος Σταυρόπουλος (Σύμβουλος Σταδιοδρομίας Μ.Α)
